Permanent
Ontdek de schatten van Rhenen
In het Oude Raadhuis – het mooiste monument van de stad – ontdekt u Rhenen als stad van schatten, strijd en schoonheid. Een plaats die verbonden is met grote historische gebeurtenissen en (inter)nationale netwerken.
Wij presenteren onze collectie archeologie, stadsgeschiedenis en kunst in drie thema’s: schatten, strijd en schoonheid. Het landschap rond Rhenen, met zijn heuvelrug en rivier, is steeds weer de rode draad in het verhaal.
Schatten
Deze zaal is gewijd aan vier gouden verhalen die de geschiedenis van Rhenen kleuren.
Het eerste verhaal gaat over Rhenen dat al vroeg een zeer gewilde omgeving is om te leven. Rivier, heuvelrug en vrichtbare grond zorgden voor voedsel in overvloed.
In de vitrines ziet u wat de Rhenense bodem prijs gaf. Denk aan vuistbijlen – de Zwitserse zakmessen van prehistorie – en de kaak van een wolharige olifant. Uit de bronstijd ziet u een hoge grafemmer van zo’n 2800 jaar oud, gevonden hoog op de Koerheuvel in Rhenen.
Deze emmer – eigenlijk een wijnvat dat ooit in Italië op een buffet stond – was gebruikt als een urn. De voorwerpen eromheen wijzen er op dat de overledene behoorde tot de elite.
Het tweede verhaalt neemt u mee naar de tijd van volkeren die zich vestigden op de Utrechtse Heuvelrug: hoog en droog, én veilig vanwege het strategische uitzicht. Aan de aanwezigheid van de Franken herinneren bijvoorbeeld muntschatten van goud en zilver, sieraden met exotische stenen, en drie halsketens, gemaakt van omgesmolten gouden Romeinse munten. De rivier (de Rijn) was de noordgrens van het Romeinse Rijk.
Rhenen als drukbezochte pelgrimsplaats in de middeleeuwen is het volgende aansprekende thema. U maakt kennis met de heilige Cunera, de jonge Engelse prinses die het bracht tot beschermheilige van Rhenen.
Een virtuele wandeling door historisch Rhenen voert u naar het 17de-eeuwse paleis van Frederik van de Palts (keurvorst van Bohemen) en Elizabeth Stuart (de Engelse koningsdochter). Het koninklijk paar leefde in ballingschap in Den Haag, en koos Rhenen uit als de ideale plek voor hun zomerresidentie. Het echtpaar ontving een wereld aan internationale gasten, hun paleis was behangen met kunst, gemaakt door vooraanstaande 17e-eeuwse kunstenaars, van Rubens tot Terborgh.
Strijd
In deze museumzaal ervaart u dat Rhenen – op de grens van Gelderland en Utrecht – heel vaak het toneel is geweest van strijd.
Een immens schilderij van de Inname van Rhenen in 1499 herinnert aan heftige tijden. Soldaten van de vijand – de hertog van Gelre – vielen toen de ommuurde stad binnen.
Helmen van Spaanse soldaten, gevonden bij het dempen van de stadsgracht, verwijzen naar Rhenen in de Tachtigjarige Oorlog.
Natuurlijk is er ook aandacht voor de Grebbelinie, en voor de gebeurtenissen in Rhenen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Bij de Slag om de Grebbeberg, in mei 1940, werd de stad vrijwel volledig verwoest. De Cunerakerk én het Oude Raadhuis hebben gelukkig het oorlogsgeweld doorstaan.
Onder de Nederlandse steden met Wederopbouw-architectuur telt Rhenen stevig mee. Tijdens de Wederopbouw van Rhenen (1942-1960) zijn volop nieuwe woningen en winkels gerealiseerd. Bewust is daarbij het middeleeuwse stratenpatroon gerespecteerd. Naast het museum bevindt zich een brandweerkazerne uit 1942, met een zeer in het oog springende slangentoren.
Schoonheid
‘Rhenen, lieveling van schilders’ is de naam die we aan de presentatie kunst geven. Dat deze slogan hout snijdt, bewijzen onze schilderijen, tekeningen en prenten met Rhenen als inspiratie. Al sinds de 17e eeuw heeft Rhenen grote aantrekkingskracht op kunstenaars. De stad deed bijna buitenlands aan, zo schilderachtig gelegen tegen de heuvelrug en pal aan de rivier. De ‘skyline’ was bijzonder imposant, met het Zomerpaleis, de hoge Cuneratoren en de Grebbeberg in het oosten.
Rembrandt, Van Goyen, Cuyp, Van Ruisdael en Saenredam behoren tot de meesters die tekeningen en schilderijen hebben nagelaten. Het leeuwendeel van deze topstukken vindt u in de grote musea in het buitenland.
Maar Rhenen heeft ook zijn topstukken! Blikvanger in onze collectie is ‘Gezicht op Rhenen’ van Jan van Goyen uit 1649. Van de mooie details en het atmosferische kleurenpalet – waarom Van Goyen zo befaamd is – valt bijzonder te genieten. We wisten het topschilderij in 2022 te verwerven, met steun van de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Fonds van de Utrecht & Gooi Cirkel, haar Alida Fonds en haar VriendenLoterij, het Mondriaan Fonds en de Rhenense gemeenschap.
Sinds maart 2024 kan Stadsmuseum Rhenen nóg een Van Goyen tonen: ‘Rhenen, gezien vanuit het Oosten‘ uit 1652, een bruikleen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
Het werk wordt omgeven door een selectie van de mooiste schilderijen uit de 17e eeuw tot en met de dag van nu. Vergeet niet de ladenkast vol tekeningen en prenten te openen.
In ‘Rhenen, lieveling van Schilders’ ziet u kunstwerken van Van Croos (het één na grootste panorma van Rhenen. Het grootste is van Cuyp, en hangt in het Louvre), maar ook De Vos, Christ, Tholen, Hart Nibbrig, Weissenbruch, Roodenburg en tal van anderen van wie het hart geraakt was door Rhenen. Los van hun artistieke waarde, vertellen de kunstwerken over de stad van toen en nu. Bezoekers kijken na afloop met een andere bril naar de stad.
Even binnen kijken?
Stadsmuseum Rhenen op MuseumTV
Neem ook een kijkje op onze facebook pagina.
Nu te zien
Expositie: OP DE VLUCHT
Rhenen: strijdtoneel én toevluchtsoord
18 april t/m 30 december 2025
Deze tentoonstelling is onderdeel van de activiteiten rond 80 jaar bevrijding in de Gemeente Rhenen.
In de Tweede Wereldoorlog lag Rhenen vol in de vuurlinie*. Tot twee keer toe moesten alle bewoners met spoed worden geëvacueerd. En dat was niet de eerste keer in de geschiedenis.
In de tentoonstelling Op de Vlucht draait alles om vluchtelingen. De focus ligt op verhalen uit de Tweede Wereldoorlog. Maar we vertellen ook over vluchtelingen in andere tijden…
Wegwezen!
Door de eeuwen heen moesten de bewoners van Rhenen regelmatig vluchten voor hun leven. Zoals op 10 mei 1940. Terwijl de Duitsers overvlogen, werd de hele bevolking van Rhenen geëvacueerd. Duizenden mannen, vrouwen en kinderen vertrokken op kolenschuiten naar Krimpen aan de Lek wegens de bloedige Slag om de Grebbeberg. Een evacuatieboekje van een inwoner van Rhenen is een van de getuigenissen. We vertellen over het lot van soldaat Meijer, die het slagveld op de Grebbeberg ontvluchtte. En over de wonderlijke evacuatie van Ouwehands Dierenpark. Met een Ark van Noach-achtige dierenparade door de bossen naar Doorn. Nijlpaard Heini kan helaas niet mee. De schedel van Heini is later wonderbaarlijk gaaf opgegraven en te zien in de expositie. Het Universiteitsmuseum Utrecht heeft ter gelegenheid van deze expositie, de schedel van Heini geschonken aan het museum door het indrukwekkende verhaal wat erachter schuil gaat.
Welkom
Maar even zo vaak was Rhenen een plek om juist naar toe te vluchten. Een veilige haven. Bijvoorbeeld voor Joodse onderduikers, zoals Charles Nijveen die een gedicht schrijft voor zijn zoon die 30 jaar wordt en die hij al jaren niet heeft gezien.. Voor het 17e-eeuwse koningspaar Frederik van de Palts en Elizabeth Stuart, verbannen uit de Bohemen. Voor 122 Belgische oorlogsvluchtelingen, die in 1914 onderdak vonden bij de burgers van Rhenen. De slachtoffers van de watersnoodramp in ’53 en de bewoners van de Betuwe die in 1995 moesten vluchten voor het dreigende water. En ook nu nog vinden (oorlogs)vluchtelingen uit alle windstreken een veilig thuis in Rhenen. Geïllustreerd door interviews.
Unieke verhalen
In de tentoonstelling Op de Vlucht vertellen we het menselijke verhaal. Met bijzondere getuigenissen, films, foto’s, schilderijen en voorwerpen die nog nooit eerder getoond zijn. Bruikleengevers: NIOD – Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, Historische Vereniging Oudheidkamer Rhenen eo (HVOR), Regionaal Archief Zuid Utrecht (RAZU), Joods Cultureel Kwartier en particulieren.
De expositie is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van het Regionaal Archief Zuid Utrecht (RAZU), Stichting Slag om de Grebbeberg, VSB (Sociale Verzekeringsbank) en het Vfonds (Stichting Vreedefonds).
De expositie is onderdeel van de activiteiten rond het herdenken van 80 jaar bevrijding in Rhenen en 85 jaar Slag om de Grebbeberg gecoördineerd door de Stichting Slag om de Grebbeberg.
U kunt vooraf uw kaarten kopen via onderstaande link:
Stadsmuseum Rhenen roept op tot inzending van smartphone foto’s voor de fotowedstrijd en expositie I love Rhenen.
Doe mee aan de smartphone fotowedstrijd en expositie I love Rhenen van Stadsmuseum Rhenen. Deze smartphone fotowedstrijd is voor iedereen, voor jong en oud, voor kinderen en volwassenen. De deadline voor het inzenden van de smartphone foto’s voor de wedstrijd en expositie is donderdag 18 december. Alle ingezonden smartphone foto’s worden volgend jaar tentoongesteld in de expositie I love Rhenen die van zaterdag 17 januari tot en met zaterdag 28 maart 2026 wordt georganiseerd in Stadsmuseum Rhenen. De jurering door het publiek en de vakjury vindt plaats tijdens de looptijd van de expositie.
Doe je mee? Laat je inspireren door Rhenen en fotografeer je favoriete stukje Rhenen met je smartphone!
Woon je al jaren in Rhenen en wil je eindelijk eens je favoriete stukje Rhenen vastleggen op de lens. Of ben je op doorreis en bezoek je familie of vrienden in Rhenen en valt je oog op een prachtig stukje Rhenen. Doe dan mee! Je hebt je smartphone toch altijd op zak en wat is niet leuker om de functies die erin zitten eens optimaal te gebruiken voor mooie effecten in je foto met Rhenen als je favoriete onderwerp!
Je bent vrij je onderwerp te bepalen als de foto maar in Rhenen gemaakt is! Is de natuur of de stad jouw inspiratiebron? Maak dan eindelijk eens die foto van Rhenen aan de meanderende Rijn of van de weelderige natuur van de Grebbeberg of juist de levendigheid van de markt in het centrum op donderdag. Of vind je het leuker om een foto met een persoonlijk tintje te maken? Zoals je kinderen in de speeltuin of oma die uitrust op het bankje in het centrum of die leuke foto die je met je vrienden maakte in de Rijnweek. We ontvangen graag jouw favouriete Rhenense smartphone foto voor 18 december om mee te kunnen doen aan de smartphone foto wedstrijd en expositie I love Rhenen.
Inzenden smartphonefoto I love Rhenen VOOR 18 DECEMBER
Alle deelnemers mogen 1 foto insturen. Zend je foto naar natalie.kriek@stadsmuseumrhenen.nl o.v.v. I love Rhenen voor donderdag 18 december 2025. Alle foto’s worden tentoongesteld in de expositie I love Rhenen, die plaatsvindt van zaterdag 17 januari tot en met zaterdag 28 maart. Geef bij je ingezonden foto, je naam en een omschrijving van je foto in ca. 100 woorden waarin je uitlegt waarom je de foto gemaakt hebt en waar het gefotografeerd is!
Winnaars publieksprijs en vakjury
Tijdens de expositie I love Rhenen krijgen bezoekers gelegenheid om te stemmen welke foto zij het mooist vinden. Hier komt een Top 3 publieksprijswinnaars uit voort. Tevens beoordeelt een vakjury de foto’s. Ook hier komt een Top 3 uit voort. Begin maart ontvangen alle deelnemende fotografen een uitnodiging voor de feestelijke prijsuitreiking.
Laat je inspireren door Rhenen, fotografeer met je smartphone en doe mee!